SIGBELavtosotekla

Памёр самы стары беларус свету, асветнік і навуковец Барыс Кіт

00:27 03 февраля 2018
789
ОБСУДИТЬ
1 лютага ў Франкфурце-на-Майне на 108 годзе жыцця памёр вядомы беларускі дзеяч замежжа, грамадзянін ЗША Барыс Кіт. Пра яго смерць паведаміла жонка Тамара Казевіч.

«Яму было вельмі кепска апошнія дні, былі моцныя болі, ён ужо больш не хацеў жыць», — кажа Тамара Казевіч.

Барыса Кіта пахаваюць на праваслаўных могілках у нямецкім горадзе Вісбадэне, дзе каля 30 гадоў таму ён выкупіў участак. Дата пахавання пакуль невядомая, выконваюцца фармальнасці.

«Беларусам ХХІ стагодзьдзя я жадаю не забыць сваёй беларускасці і рабіць дзеля яе тое, што магчыма, — сказаў Барыс Кіт у апошнім інтэрвію на Радыё Свабода ў снежні 2017 году. — Вельмі шмат беларусаў здрадзілі Беларусі, кінулі яе, а я не здрадзіў, я працаваў на беларускую справу. Я рабіў усё правільна, Бог гэта бачыў і зрабіў так, што я не памёр дасюль».

Барыс Кіт — беларускі асветнік, амерыканскі навуковец, спецыяліст у галінах астранаўтыкі, матэматыкі, фізікі, хіміі, ганаровы прафесар Мэрылендскага універсітэту ў ЗША, акадэмік Міжнароднай акадэміі астранаўтыкі.

Барыс Кіт нарадзіўся 6 красавіка 1910 году ў Санкт-Пецярбургу ў сям’і беларуса. Бачыў лютаўскую рэвалюцыю 1917 году. Пасля кастрычніцкага перавароту ягоны бацька, ратуючыся, перавёз сям’ю ў вёску Агароднікі Карэліцкага раёну. Барыс Кіт скончыў Віленскі універсітэт імя Стэфана Баторыя, быў дырэктарам Віленскай беларускай гімназіі, пазней Наваградскай гімназіі, выкладаў там матэматыку.

Перад вайной Кіта прызначылі акруговым інспэктарам Баранавіцкай школьнай акругі, пад ягоным кіраўніцтвам адчыніліся дзясяткі беларускіх школ у Баранавіцкім, Наваградскім, Слонімскім, Валожынскім, Ваўкавыскім раёнах.

За беларускую дзейнасць пераследаваўся ўладамі Польшчы, СССР, нацысцкай Германіі.

30 дзён у камеры смяротнікаў

З пачаткам нямецкай акупацыі два гады пражыў у сваякоў у вёсцы Лебедзева Маладзечанскага раёну.

Працуючы дырэктарам беларускай гімназіі ў Паставах, Барыс Кіт разам са сваімі вучнямі перажыў жудасную трагедыю ліквідацыі Пастаўскага гета. Ён адмовіўся на загад нямецкага афіцэра накіраваць сваіх вучняў ачышчаць горад ад трупаў, і гэта стала для акупацыйнага рэжыму апошняй кропляй. Барыса Кіта арыштоўваюць і змяшчаюць у камеру смяротнікаў Глыбоцкай турмы, абвінавачваюць у шпіянажы, сувязях з партызанамі, парушэнні нямецкіх законаў. У гэтай камеры, насельнікаў якой кожную ноч выводзілі на расстрэл, Барыс Кіт прабыў 30 дзён.

Але вучні не пакінулі настаўніка, распачаўшы кампанію ў яго абарону. Барыс Кіт быў вызвалены дзякуючы заступніцтву вучня Кастуся Касяка, які быў дарадцам па беларускіх справах пры гебітскамісарыяце. Самога Касяка потым расстраляла савецкая ўлада.

Барыс Кіт у 100 год
Барыс Кіт у 100 год

Зрабіў унёсак у сусветную астранаўтыку

У 1948 годзе Барыс Кіт эміграваў у ЗША, дзе заснаваў у горадзе Саўт-Рыверы беларускую калонію, дапамагаючы перабрацца ў ЗША шматлікім беларускім уцекачам. Але неўзабаве пераехаў у Каліфорнію, дзе распачаў навуковую дзейнасць у галіне астранаўтыкі.

Працаваў у розных кампаніях, удзельнічаў у амерыканскіх праектах падрыхтоўкі да палётаў у космас, даследаваў касмічныя праграмы СССР. Прафесар, доктар філасофіі ў галіне матэматыкі, акадэмік Міжнароднай акадэміі астранаўтыкі, шмат якіх іншых міжнародных і нацыянальных акадэмій і аб’яднанняў.

Ён суаўтар падручніка па ракетным паліве Rocket Propellant Handbook (1960), якім дасюль карыстаюцца ў амерыканскіх універсітэтах.

Выгадаваў двух сыноў — Уладзіміра, які працаваў у кіраўніцтве амерыканскага касмічнага агенцтва НАСА (8 гадоў таму памёр), і Віктара, хірурга ў Балтыморы.

Барысу Кіту 105 гадоў
Барысу Кіту 105 гадоў

Вяртанне на радзіму

З развалам СССР і адраджэннем незалежнай Беларусі імя Барыса Кіта вярнулася ў беларускую гісторыю.

Пра яго распавядаецца ў кнігах Лідзіі Савік «Вяртанне» і «Космас беларуса» і Галіны Войцік «Барыс Кіт». У беларускіх часопісах друкавалася кніга Васіля Быкава «Аповеды Барыса Кіта, запісаныя Васілём Быкавым улетку 2001 году ў Франкфурце-на-Майне». У Мінску таксама выйшла кніга «Грамадзянін свету» з успамінамі пра Барыса Кіта, напісаная ягонымі вучнямі і сябрамі.

Апошні час Барыс Кіт жыў у Франкфурце-на-Майне ў прытулку для састарэлых. Пасля пералому шыйкі сцягна ня мог хадзіць, рухаўся на інвалідным вазку.

Паводле інфармацыі Белстату, сярод мужчын на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь не было людзей, старэйшых за Барыса Кіта.

Радыё Свабода

Если вы нашли ошибку, пожалуйста, выделите фрагмент текста и нажмите Ctrl+Enter.

КОММЕНТАРИИ ( 0)

ОБСУДИТЬ

ЧИТАТЬ ЕЩЕ СТАТЬИ

167
13 ноября 2018 13:44 1

Иван Ребковец стал председателем Пинского горисполкома

На прежней должности – заместителя министра транспорта и коммуникаций Беларуси – новый глава исполнительной власти в Пинске проработал чуть более двух месяцев.

1 488
06 ноября 2018 20:32 3

Певец Виктор Калина обматерил пинского инвалида, который просил бесплатный билет на концерт. Аудио

24-летний Артем Лавренко из Пинска — инвалид первой группы, накануне концерта Виктора Калины в Пинске обратился в социальных сетях к певцу с просьбой оставить ему два пригласительных на концерт. Но в ответ услышал неприятные слова...

230
06 ноября 2018 18:27

Макару Столярову осталось собрать половину из 11 тысяч евро на лечение в Испании

Уже собрано более 5600 евро на лечение 6-летнего Макара Столярова из Могилева. Средства собираются на восстановительное, послеоперационное лечение в институте Гуттмана (Испания).

753
05 ноября 2018 18:29

Как многодетная семья из Пинска живет активной жизнью и занимается благотворительностью

«Много детей - много хлопот», - скажут некоторые. А вот у семьи Макаревич на этот счет другое мнение. С появлением детей у супругов приумножилось счастье, любовь, взаимопонимание, да и несмолкаемого детского смеха стало в разы больше.

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: